Natte neuzen

Trouwe viervoeters horen er sinds mensenheugenis bij

Op tafel kleine hondjes en ervoor een type hazewind. Januariblad uit Les Très Riches Heures, getijdenboek van Jean de Berry, miniatuur van de gebrs. van Limburg ca. 1410

Decemberblad met zwijnenjacht en twee typen jachthond: met stompe neus - afstammelingen van de Molossos; met spitse neus, mogelijk voorvader van de Hongaarse Viszla.

Hond in de pot

Halali

Als je te laat thuis komt voor het eten vind je de hond in de pot. Zo maar een uitdrukking of een historische waarheid die teruggaat tot in de Middeleeuwen?
Feit is dat Jean de Berry bij zijn Nieuwjaarsreceptie, tijdens de maaltijd ook honden op tafel had. Voor ons bevreemdend. De hertog had er geen problemen mee. Hij had wel 600 honden en - naar men zegt - voor elke hond een hondenmeester.
Bij de hazewindhond zit een hondenmeester die hem kennelijk een hapje wil toestoppen. Hij draagt Berry's kleuren, bruin verwijst naar Berry's mascotte, het bruine beertje; rood naar de geschulpte rand van zijn wapen. Lees verder...

Negen honden staan op het decemberblad van de kalender in Les Très Riches Heures dat de Gebroeders van Limburg voor de hertog van Berry illumineerden. Twee verschillende typen kunnen we onderscheiden. Vier bruine honden met een zware boxer-achtige kop, horen bij het type Molossos, afkomstig uit Syrië.
Vijf slanke honden met een spitse snuit en korte oren doen wat de kop betreft denken aan een windhond en qua bouw aan een pointer.
Een hondenmeester blaast signalen op de jachthoorn. Zou dit het "varken-dood" signaal zijn, dat uit respect voor het dode zwijn wordt geblazen en eindigt met Halali? Vermoedelijk niet. Lees verder...

Meiblad met de lenterit. Strogele stalhondjes, de lievelingshondjes van de hertog van Berry, gaan mee met de stoet.

Augustus / valkenjacht. Twee honden die we als ras niet duiden kunnen, in de kleuren sable (zandkleur) en marron (kastanje).

De rattenvangers van Berry

De oorsprong van de Hollandse Smoushond ligt in de paardenstal, waar altijd muizen en soms ratten hun kostje bij elkaar scharrelden. Oud brood, haverkorrels, lijnzaadkoeken die op het menu van paarden stonden, oefenden aantrekkingskracht uit op ongedierte. Stalhouders hadden daar terecht een grote hekel aan. Sommige hondenrassen zijn bekwame rattenvangers. Hondenhandelaar C.J. Abraas verkocht na 1850 de Smous als Heeren Stalhond voor de Koopmansbeurs. Cafés in de omgeving beschikten daardoor vaak over een Smousje. Hij fokte ze niet zelf, maar betrok ze uit Rotterdam. Mogelijk kwamen de honden per boot uit Duitsland. Het ras dankt zijn ontstaan mogelijk aan de gele exemplaren van de ruwharige Duitse Pinscher (de huidige Schnauzer), die daar als miskleur beschouwd werd. Onder de naam Hollandse Smous bleek hij een ideale verdelger van ongedierte. In de 20ste eeuw is dit ras twee keer toe geregistreerd door de Raad van Beheer op kynologisch gebied. De eerste poging rond 1900 mislukte, de tweede in 1978 had meer succes. Daardoor is een gezonde en aardige gezelschapshond met goede eigenschappen terug gefokt.

In Frankrijk blijkt al in de Middeleeuwen een vrijwel identiek hondenras voor hetzelfde doel gefokt te zijn. De habitus, de strogele kleur, de aangeboren focus op het bejagen van ongedierte, het mensgerichte karakter vertonen een frappante gelijkenis. Jean de Berry was buitengewoon op deze Griffons gesteld. Zou dat de oorzaak zijn dat zij op zo'n prominente plek in een onvergetelijk mooie miniatuur zijn vereeuwigd?

Zie voor informatie de website Hollandse Smoushond

Valkenjacht bij Château d'Etampes

Het gezelschap dat in de buurt van Château d'Etampes op valkenjacht gaat, wordt begeleid door de valkenier. Op de linkerhand draagt hij twee valken, in de rechter een stok.Daarmee slaat hij door het struweel om het wild op te schrikken. De ruiters en de amazone hebben ook valken op de hand. Die kunnen het opgeschrikte wild najagen en grijpen. Met de loer lokt de valkenier de valken terug. Uit de zak op zijn heup krijgen ze hun beloning.
De honden zijn afgericht om de vangst op te halen. Dit lijkt werk voor een specifiek type hond, de pointer, een staande hond die het prooidier wel in de bek neemt, maar niet hoort te beschadigen.
Vergelijking tussen de afbeeldingen van deze honden en bepaalde hondenrassen heeft nog niet geleid tot een overtuigende toeschrijving. Ook de schepershond (schapendoes?) bij de herders is nog merkloos.