Pelgrimshoorn
Middeleeuws getoeter van pelgrims nog hoorbaar in de 21ste eeuw
Replica pelgrimshoorn van onze pottenbakker, voor- en achterzijde / foto's © Het Woud der Verwachting, 2016
Pelgrimshoorns in een vitrine van het Töpfereimuseum te Raeren / foto © Het Woud der Verwachting, 2016
|
Pelgrimsreis naar Aken
Pelgrimeren naar Aken begon al in de tijd van Karel de Grote. Volgend op de pelgrimsreizen naar Rome en naar Santiago de Compostela was dit de belangrijkste pelgrimage in Europa. Vanaf 1349 waren de pelgrims elke zeven jaar welkom. Het aantal pelgrims groeide tot ver boven de 100.000, tegenover 10.000 inwoners van Aken. De belangrijkste relieken in Aken zijn de vier heilige doeken, die in het beroemde Mariaschrijn worden bewaard en aan de pelgrims worden getoond: 1. de babywindselen van Jezus 2. de lendendoek van Jezus 3. het kleed van Maria 4. de onthoofdingsdoek van Johannes de Doper Getoeter tijdens het tonen van de relieken Destijds waren de pelgrims gewend om bij het tonen van de relieken op hoorns te blazen van keramiek. Die noemen we pelgrimshoorns of Akenhoorns. Raeren, Langerwehe en Hauset waren toen productiecentra. Hun oorverdovend geluid vertoont gelijkenis met het getoeter van de vuvuzela's zoals in 2010 te horen was bij het Wereldkampioenschap voetbal in Zuid-Afrika. |
Replicahoorn naar authentiek voorbeeld
Onze pottenbakker heeft een poging gedaan om naar middeleeuws voorbeeld een replica hoorn te maken. Het verschil in geluid tussen een hoorn die gedroogd of gebakken is, laat zich heel goed vaststellen. Heiligdomsvaart naar de Dom in Aken De Heiligdomsvaart, zoals de pelgrimage eens in de zeven jaar naar Aken wordt genoemd, vond ook plaats toen Willem zowel hertog van Gelre als van Gulik was. Omdat hij zijn vader na diens overlijden in 1393 als hertog van Gulik opvolgde, wist hij als regerend vorst van Gulik dat in 1398 een Heiligdomsvaart naar Aken zou plaatsvinden en mocht hij die ook bijwonen. Kroningsweg naar Aken De Dom in Aken was tevens de plaats waar de keizer werd gekroond. Willem van Gulik bemoeide zich met de keuze van wie keizer zou worden. Hij verhinderde de kroning van Ruprecht van de Palz in 1400 door de Kroningsweg die door het hertogdom Gulik voerde te blokkeren. Dit staaltje eigenzinnig optreden is hem niet in dank afgenomen, maar bewijst wel zijn moed. |
Het Stadtmuseum in Keulen bezit een Aachener Horn uit de vijftiende eeuw
|
De afbeelding hierboven toont ons een zogeheten Akenhoorn (pelgrimshoorn), gemaakt van witte pijpaarde. Deze wordt gedateerd als 15de-eeuws. Het
is een bodemvondst uit Keulen / foto © Kölnischen Stadtmuseum. Inventarisnummer: KSM 1988/893 Vanwege de enorme productie van dit type hoorns raakten deze Akenhoorns / pelgrimshoorns wijd en zijd verspreid over Europa. |
Als souvenir kregen ze soms een tweede leven, onder meer als bakkershoorn. De bakker blies 's morgens op zijn hoorn zodat men wist dat er vers brood direct uit de oven beschikbaar was.
Als bodemvondst komen ze vaak terecht in depots en in historische musea met interesse voor archeologie en cultuurgeschiedenis. Het gros is beschadigd, puntgave exemplaren zijn tamelijk zeldzaam. |